Bloemen

Complimenten voor de uitzending, maar ik miste nog een element.
Uit de documentaire Hunger (Idfa 2009) bleek namelijk dat voor het produceren van 1 roos 1 liter water nodig is. Zo wordt het water dat afkomstig is van de Kilimanjaro in grote buizen afgetapt en rechtstreeks naar de bloemenkwekerijen gepompt. De Masai die al eeuwen van dit water afhankelijk zijn hebben het nakijken. De luxe behoefte aan bloemen krijgt dus prioriteit boven de voedselzekerheid van de plaatselijke bevolking. (Ik erken de voordelen op gebied van werkgelegenheid, maar aan de andere kant heeft vrijhandelsbeleid van de EU, Wereldbank en WTO, vele boeren in Afrika definitief van hun lokale markten gedreven omdat men niet kon concurreren tegen gedumpte Westerse overschotten.)

Vervolgens worden deze bloemen met het vliegtuig naar Nederland gevlogen, verhandeld (in Aalsmeer) en met een volgend vliegtuig naar de eindbestemming gevlogen.
Met het oog op de nu snel oprakende olie (peak oil, misschien al in 2008) lijkt het mij niet verstandig, dat we deze laatste olie gebruiken voor het over de wereld vliegen van bloemen. Overigens blijven de lucht- en zeevaart nog steeds buiten de klimaatonderhandelingen, hoewel ze een grote (en vaak onnodige) bijdrage aan klimaatverandering leveren.
Laten we dus in Europa zoveel mogelijk zelfvoorzienend worden voor al die producten die hier geteeld kunnen worden. Dan krijgt Afrika haar natuurlijke hulpbronnen en markten terug voor haar eigen ontwikkeling en voedselzekerheid.

Meer info: www.guusgeurts.nl

Als het tegen Valentijnsdag loopt worden roosjes weer interessant voor journalisten. Ik word vaak benaderd daar ik sinds 1997 water,milieu, economy rond Naivasha Kenia bestudeer. Ook nu weer: eergisteren een interview met de Wereldomroep.
Zoals gewoonlijk bij de KVW een leuke documentaire waar ik geen onwaarheden in kon ontdekken.
Verschrikkelijk dom van Oserian om de journalisten toegang te weigeren. Het bedrijf heeft niets te verbergen maar veel rozentelers zijn de vaak negatieve documentaires zat. Ik ken het bedrijf goed. Ik heb ongeveer 10 doctoraal studenten gehad die naar water en milieu zaken op Oserian gekeken hebben met 100% medewerking van het bedrijf. (gebruik laboratoriumfaciliteiten, steun van expirimenten, toegang tot data, en Oserian heeft 100den kilos water en bodemmonsters gratis naar Nederland verscheept voor verdere analysyes). Oserian is de oudste bloemenfarm in Oost Afrika. Het is een goed voorbeeld van milieuvriendelijk produceren, oa om dat het gebruik maakt van geothermische energie voor klimaatbeheersing in de kassen en ontsmetting van de bodems (vroeger met het giftige methylbromide). Het bedrijf heeft goede scholen, een ziekenhuis, en sport en vrijetijds faciliteiten voor haar 6000 medewerkers.

Kortom erg dom van het management om KVW voor de poort te laten staan (en deze mening heb ik inmiddels ook naar het management van Oserian gemaild).

Over de essentie van het programma: er is weinig verschil tussen "gewone rozen" en Fairtrade rozen. Bijna alle grote producenten doen veel op het gebied van verantwoord produceren in de breedste zin.

Even een korte reactie op de voorgaande reactie van de heer Geurts.
1) water verbruik: dit is veel complexer dan 1 liter per roos en men moet het verbruik van de geirrigeerde rozen vergelijken met het waterverbruik van natuurlijke vegetatie (zie ook: www.waterfootprint.org).
2) In Kenia wordt geen Kilimandjaro water verbruikt. In Tanzania waar reletief weinig rozen vandaan komen wel>
3) De carbonfoodprint van Afrikaanse rozen is vergeleken met Nederlandse kasrozen en valt uit in het voordeel van de Afrikaanse rozen (zie: www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article1362750.ece)
4) Voedselzekerheid. Het gebied rond Naivasha, waar de meeste rozen vandaan komen is veel te droog voor ongeirrigeerde landbouw. De keuze is dus tussen geirrigeerde plaatselijke voedsel voorziening of export producten. Ook Afrika wil in een (geimporteerde) auto rijden, een computer of mobiel telefoontje gebruiken en zal dus moeten exporteren om dit te kunnen kopen. Voor de voedselvoorziening zijn veel alternativen elders in Kenia. Geen bloemen meer exporteren is slechte optie>> een grootverlies aan werkgelegenheid, vreemde valuta's en nauwlijks meer te eten.

Met vriendelijke groeten Robert Becht

Wel aardig om een boompje op te zetten over rozenteelt in Kenia. In Kajiado verricht ikzelf nu zo'n 25 jaar onderzoek naar land en water ontwikkeling. Sinds de opdeling van zgn groupranches is land een commodity geworden en verliezen de lokale Maasai razendsnel land aan buitenstaanders. Onder de nieuwkomers zitten in toenemende mate rozenkwekers die bezig zijn een ecologische ramp te veroorzaken. Nadat ontwikkeling en verbetering van traditionele waterputten (met nederlands ontwikkelingsgeld) een effectief middel bleek in de verhoging van de welvaart en voedselzekerheid van de lokale Maasai (maar ook Kikuyu, Kisii etc) moeten we nu constateren dat al deze putten droogvallen. Oorzaak is het niet duurzaam produceren van grote hoeveelheden rozen voor de Nederlandse veiling. Dit heeft niets met klimaatverandering/verdroging te maken zoals de NOS ons wil doen laten geloven maar alles met te veel deep boreholes (200 m) die het grondwaterpeil in razendtempo doen dalen. De door de crisis ontslagen werknemers (mn afkomstig uit west kenia) vervallen in prostitutie en criminaliteit waardoor ik bv mijn Maasai onderzoeks assistenten tegenwoordig 's avonds naar huis moet brengen uit angst andere gewelddadig beroofd te worden.

Niet alleen grondwater in Kajiado maar ook rivieren als Ewaso Nyiro north, Athi en Tana verdrogen. Geirrigeerde landbouw waaronder zeker ook bloementeelt is hiervoor medeverantwoordelijk.

Kan Oserian water neutraal (inderdaad tov natuurlijke vegetatie) produceren. Ik laar me graag overtuigen maar ben vooralsnog zeer sceptisch. Die schade doe je niet af met een nissan fair trade busje voor de werknemers op de farm. Het zijn de downstream users waar het omgaat.

Destijds was iedereen in paniek toen de Human rights commision een rapport wilde produceren over de keniaanse bloementeelt en moest er halsoverkop een ethische cie worden ingesteld. Maar dat ging met name over on-farm kwesties niet de off-farm water problemen. En clubs als NEMA zitten in de zak van de vakbond, overheid en bloementelers.

Overigens wordt kilimanjaro water (Noolturesh) wel degelijk gebruikt in de bloementeelt in Kenia. En dit gaat ten koste van zowelk de Maasai als kleine boertjes dioe voorheen konden produceren langs de Noolturesh rivier. Dat is voorbij. dat water wordt verpakt in rozen naar Nederland gestuurd.

zie voor meer info: www.ascleiden.nl/Pdf/Infosheet5.pdf
www.ascleiden.nl/Pdf/Infosheet6.pdf

Gelukkig, Marcel Rutten weet waar het over heeft. Even een korte reactie, ik stel voor dat we hier geen vakdiscussies gaan uitvechten.

Ik wist niet dat er nu ook al bloemenfarms in kenya Kilimanjaro water gebruiken. Ik dacht dacht dat de Kijado/Machakos farms van Athi/boreholes trokken.

In deze droge gebieden is bloemteelt niet duurzaam, en dat de grondwater spiegels dalen lijkt mij evident. Dit is op het moment m.i. ook in Naivasha een van de hoofdproblemen. Grw spiegels ten noorden van naivasha zijn in 10 jaar van -20 naar -45 gezakt. Dit is voornamelijk veroorzaakt door de pivots de groenten voor lokale markt produceren.

Nee, Oserian kan onmogelijk water neutraal produceren. Greenhouses in nattere gebieden dicht bij de Aberdares wel, of bijna. Hier kun je nog expanderen, rond Naivasha niet.

Over human rights in kenia/rond Naivasha kun je een boek schrijven.

Met genoegen constateer ik dat je een klimaatrealist bent. De "klimaatproblemen" van Kenia zijn te danken aan overbevolking/overexploitatie. Ik hoef jouw niet uit te leggen dat demographie, dat in de jaren 80 nog hoog op de agenda stond, hiervan volledig verdwenen is.

Ik neem per mail contact met je op

Robert Becht (ITC, Enschede)

Ik ben - als Wereldwinkelier en Kuyichi-drager - bij deze uitzending getroffen door de merkwaardige manier waarop Max Havelaar naar voren kwam. Het ging in de uitzending over de vraag of andere bloemen dan Fair Trade bloemen slechter zijn. Daar is door anderen hierboven al aardig en deskundig op gereageerd.
Als betrokkene bij Fair Trade steekt mij de wijze waarop Fair Trade en Max Havelaar aan de orde kwamen. De directeur van Max Havelaar wees op een 'geïrriteerde' (?) wijze op de transparantie van het keurmerk. Die transparantie is voorwaarde voor eerlijke handel. Hoe vaak krijgen we immers niet de vraag gesteld: "Maar vertrouw je dat wel, dat biologische?", als we vertellen dat we voorkeur hebben voor biologisch eten. Alsof alle andere handel wel zuiver en goed in elkaar zit.
Uiteindelijk begrijp ik niets van de negatieve houding van Oserian. Daardoor wordt de indruk gewekt dat er iets niet in de haak is (zeker door de herhaalde confrontatie met gewapende bewakers in de uitzending). Vervolgens vindt er in een duistere woning een gesprek met een werknemer plaats , alsof wat daar verteld wordt het daglicht niet kan verdragen. En vervolgens lijkt Max Havelaar geen controle-mogelijkheid te hebben. Waar blijft dan de genoemde transparantie in de eerlijke handel?
Mijn vraag: Heeft u geen reactie van Max Havelaar gehad op deze negatieve beeldvorming? Meer dan de opmerkingen van hun directeur in de uitzending? Ik stuur deze reactie en vragen ook door naar Max Havelaar.

De reactie van deze bloementeler, die zelf een groot bedrijf heeft maar voor heen jaren als "consultant" voor oa Oserian werkte::

Hoi Robert,

het niet toelaten van de journalist bij Oserian was zo stom, dat ik niet geloof dat die beslissing ergens in de top is gemaakt, Oserian heeft helemaal de reputatie niet om zo te reageren. Ik zie drie redenen waarom de journalist niet is toegelaten.
1) Inderdaad een superstomme beslissing van management.
2) Een complete miscommunicatie (met de beveiliging).
3) De dag dat de journalist er was, er grote interne ontwikkelingen bij Oserian waren. Bijvoorbeeld, ze hebben niet zo lang terug de TFA veiling verkocht en dit heeft intern nogal wat mensen geraakt.

Heb je ondertussen een reactie van Oserian gehad.

Het programma zelf kan ik trouwens hier niet zien, ik heb wel gehoord dat Lobelia zich goed presenteerde, wat voor Oserian ook geen probleem had moeten zijn.

Grtn,

.
Hoi Robert, Marcel, Guus, Harry en de rest. Ik had vandaag pas tijd de uitzending te bekijken. Ik heb zelf een documentaire gemaakt over de mensen en bloemen industrie in Naivasha:

a BLOOMING BUSINESS, zie http://www.newtonfilm.nl

Robert was toen ook een van mensen die - paniekerig door de industrie- werd op getrommeld. Typerend is dat de industrie nooit wil reageren als 'journalisten' het vragen. Ook wij hebben destijds weken lang toestemming geprobeerd te krijgen en mochten uiteindelijk slechts bij 1 bedrijf onder toezicht (met veel beperkingen) naar binnen. Vervolgens vind Robert mijn film eenzijdig.... tja.... Ik heb onlangs een lange uitzending (op Ned 2?) gezien van de industrie. Deze was even eenzijdig: promotioneel.

Robert onkrachte toen nog de situatie van het meer, terwijl hij nu schrijft: "in deze droge gebieden is bloemteelt niet duurzaam, en dat de grondwater spiegels dalen lijkt mij evident." Wat is er gebeurt? (Als je wilt antwoorden, mail me even ik heb je adres niet meer en ik hoef hier ook geen discussies 'uit te vechten' .)

Guus/ Marcel: hoor ik hier een nieuwe film? (Al wilde ik Kenia even vermijden...)

Het hele keurmerk idee is in ieder geval niet transparant:
Instanties : doe er iets aan!

a BLOOMING BUSINESS, zie http://www.newtonfilm.nl/blooming_business/

Nu even terug naar de sociale omstandigheden van de medewerkers op de bedrijven: reactie van Oserian is inderdaad een blunder, maar Keuringsdienst van Waarde heeft zich ook wel erg makkelijk in de luren laten leggen door het prachtige verhaal van Lobelia.
Ze schetsen daarmee voor zichzelf wel een erg eenzijdig beeld, alsook voor de kijkers.

Misschien dat Lobelia inderdaad een lichtend voorbeeld is, maar dat wordt enkel gebaseerd op de prachtverhalen van de eigenaar en zijn locale mede eigenaar (welke laatste nauwelijks aan het woord komt).
Zijn die verhalen overigens nagetrokken bij de locale medewerk(st)ers? Ik vermoed van niet, al vertelt de uitzending dat niet. Uit de korte gesprekjes met de aanwezige medewerksters maak ik vooral op dat de dames voornamelijk Swahili spreken. Een heel gewone situatie in Kenia. En al sprak de interviewer of een tolk Swahili, en al werden de medewerksters geïnterviewd, dan nog krijg je niet het volledige verhaal. Die dames kijken terecht wel uit om het achterste van hun tong te laten zien tegenover een partij buitenlanders met een camera. Die zijn veel te blij met hun baan om zich zo in het openbaar tegenover vreemden uit te spreken over eventuele problemen op de werkvloer.

In tegenstelling tot het beeld wat nu blijft hangen, is er wel degelijk veel mis met de werkomstandigheden in de Keniaanse snijbloemen industrie. Sexuele intimidatie, onderbetaling, slechte contracten, geen contracten, gevaarlijke werkomstandighen zijn aan de orde van de dag. Oók bij bedrijven die door Nederlandse ondernemers worden gerund.

Kortom: Oserian blunderde, maar de Keuringsdienst heeft ook niet verder gekeken dan zijn neus lang is.

Hoe loopt de Tony Chocolonely business jongens? Zal ik ook maar eens bij jullie producenten langs voor een reportage? Ik ken die producentengroepen van inside out en kan je verzekeren dat het makkelijk is om een vreselijk negatieve reportage te maken. Net zo makkelijk is het om een fijn positief beeld achter te laten.
Aller-makkelijkst is echter niet doorvragen en je ervaringen te baseren op een enkel voorbeeld.

Mochten jullie willen, kan ik je aan contacten helpen in Kenia die je een volledig beeld laten zien van de snijbloementeelt daar.

Als trouwe kijker van dit programma, en tevens trotse werknemer in de tuinbouwsector was ik verheugd met deze aflevering; meer aandacht aan deze sector kan ik ten slotte alleen maar toejuichen.

Echter, de tekst belooft helaas niet veel goeds; “Keuringsdienst is bij de eerlijke kweker niet welkom. Op zoek naar de wantoestand in bloemenland” kondigt al aan dat het programma een studerend beeld gaat geven in plaats van een onafhankelijk beeld.

En inderdaad, de toon wordt snel gezet door kostbare zendtijd te besteden aan enkele klungelige telefoontjes met gebrekkig geïnformeerde bloemisten. Een bezoek aan de veiling is een logisch onderdeel, maar bij grondiger onderzoek van de gehele keten had men kunnen leren dat het concept fair trade bloemen juist betekent dat bloemen direct aan de retail verkocht worden. Een interview met o.a. Bloom Flowers BV ontbreekt dan ook om dit toe te lichten, of anders wel het certificeringbureau ter plekke, Africert Ltd, die de nodige audits uitvoert. Want, helaas, de directeur van Max Havelaar blijkt ook niet in staat om verschil tussen fair trade en conventioneel uit te leggen.

Enfin, het gezelschap bereikt de poort in Kenia en lijkt verbaasd te zijn dat de poort bewaakt wordt. “Het lijkt wel een gevangenis” en “een vesting waar je naar binnen moet vechten” vind ik persoonlijk stemmingmakerij, en tevens kortzichtig als je beseft dat alle bedrijven er daar zo uitzien. Het kan nl. niet ontgaan zijn dat Kenia een behoorlijk onveilig land is. Diefstal, geweld en moord is helaas aan de orde van de dag, dus fair of niet fair, dat hek staat er voor ieders veiligheid.

De reactie op de dichte poort is naïef en riekt tevens naar arrogantie. Denkt men wellicht dat, omdat je uit Nederland komt, de rode loper voor je uit gaat? Ga eens,ter vergelijking, langs bij telers in Nederland en je komt net zo ver. Terecht, als je voor iedere bezoeker de poort moet openen, verdient men gegarandeerd helemaal niets meer. De besmettingrisico’s voor het gemak even buiten beschouwing gelaten. Kortom, transparantie betekent niet meteen een open deur beleid.

Het bestaansrecht van jullie programma is kritische vragen stellen en blijven doorvragen. Mijn verzoek is ook hier vooral mee door te gaan. In deze aflevering mist echter het open vizier, pluriforme nieuwsgaring en gebrekkige weergave van een handelsketen, met als resultaat een continue suggestieve ondertoon.

Bedankt Christina. Prima reactie.
Ik had die hoge muren en bewaking nog niets eens opgemerkt, zo normaal voor die omgeving.
Overigens vind ik die 'knullige' telefonische interviews juist heel goed. Hoe knulliger de vraag, hoe eerlijker het antwoord. Ik vind de onwetenheid van de verkoper juist typerend voor de verhoudingen van onze markten. Zelfs de bloemenverkoper heeft geen idee onder welke omstandigheden zijn producten geteeld worden. En hij heeft nog steeds een veel te rooskleurig beeld (woordspeling die ik toch niet kon laten).

En dan de reactie van Max Havelaar. Tja, treurig, die draagt ook weinig bij een een betere beeldvorming. Ook indertijd bij Tony Chocolony was de reactie uit Utrecht niet adequaat. Voor verdere vragen over certificeringen met je bij FLO zijn in Bonn, en niet bij Max Havelaar die voornamelijk een marketing functie heeft.

15 April 2010

Maurice Dekker, DHL TV,
Production Company, Amsterdam.

Dear Sir,

DOCUMENTARY ON FAIRTRADE FLOWERS OUT OF KENYA

May I introduce myself. My name is Joyce Gema from Kenya, working as a consultant in Fair and Ethical Trade in East Africa. I am also the co-ordinator of Fairtrade Certified producers working towards the organisation of the Kenya Fairtrade Network which brings together 44 certified producers with 23 Flowers producers, 10 smallholder tea co-operatives, 7 large tea plantations and 4 smallholder coffee co-operatives.

In addition to my work in Fairtrade, I have worked as a Human Resource Manager in two of the leading flower growers with one of them supplying Fairtrade roses to Alhert Heijn. I have also been involved in the leadership the Agricultural Employers Association which has a membership of 78 flower growers including those not in Fairtrade.

Your documentary touched on matters that are not only of importance to my work but also thousands of workers in the Flower Industry. I have therefore found it important to respond to the documentary as it did not reflect the situation of the thousands of workers in the Kenyan Cut Flower plantations.

Fairtrade and Ethical Trade Initiatives in Kenya and indeed other southern countries may be said to be northern driven. However, the initiatives are not as a result of purely northern conceived values but exposes by the media, trade unions, NGOs among others on poor working conditions and terms of trade in the south.

The years 1998 to 2000 witnessed the biggest campaigns in Europe for boycott of Kenyan Flowers. The campaigners were highlighting issues relating to poor working conditions ranging from casualization of labour, unsafe working conditions especially relating to use of pesticides, re-entry intervals and lack of personal protective equipments for chemical applicators, discrimination of pregnant women, sexual harassment, denial of the right to freedom of association, excessive unpaid overtime.

The Kenya Human Rights Commission, Kenya Women Workers Organisation, Workers Rights Watch, Kenya Plantations and Agricultural Workers Union among others spearheaded this campaign. In the north, they formed partnerships with different organisations including the media and NGOs to lobby the market for meaningful change.

The response to these campaigns was fast and furious. Markets started demanding for accountability. In Kenya, producers, NGO’s and trade Unions came together to form the Horticultural Ethical

Business Initiative as a driver for fairer working conditions in Kenya. Companies had to open their doors to auditors. I worked in the industry as an auditor collaborating with trade unions and NGOs for a period of 3 years up until the year 2007 and my response is based on my personal experience for the three years and beyond.

Demands for accountability in business has driven change in business behaviour. The Kenya Flower Council and the Fairtrade Labelling Organisation International have the leading standards to which producers in cut flower have to comply with and be audited against every year. In Companies audited to these two standards, every employee will have a contract, there is a schedule of meetings with the trade union representatives, antidiscrimination polices which are demonstrably implemented, gender committees to deal with gender issues including sexual harassment, workers are provided with a safe working environment which includes regular health monitoring (once every three months for pesticide applicators), health facilities and schools are provided where workers live with their families,
transport to and from place of work is provided, wages are paid in line with industry standard or sector collective bargaining agreement, pregnant women are not required to work overtime and are assigned light duties, nursing mothers are provided with breastfeeding breaks, a baby crèche with adequate facilities is provided and compliance to environmental standards based on ISO 14000.

Workers in companies that are regularly audited have reported massive improvement in their working environment and working conditions. The impact is visible for all of us who have been there to see it happen. The label Fairtrade Maxhaavelar has meaning to workers and even communities living
around companies that participate in the scheme. Fairtrade premiums have been invested to build schools, health facilities, equip laboratories, build bridges, community centres, run bursary schemes for children who would otherwise not have been able to go to secondary school and college, some workers are now home owners in Naivasha among other projects.

There are still challenges to be met but the important thing is the determination to meet them. Your documentary was informed by an unfortunate occurrence in Oserian where you were denied entry into the farm. You managed to show case a farm that does not comply to any defined criteria. Did you notice taht the manager stage managed the whole situation? What about freedom of association, those workers did not speak. The Human Resource Manager smiled all the way. The message was very clear. Compliance is not necessary. We have been fighting for that farm to allow their workers basic rights like freedom of association; comply to overtime regulations, enforce anti discrimination and
sexual harassment policies among others. Seeing the farm as a show case of good business practices is not welcome.

It is sad that you did not gain entry into Oserian Development Company as you had anticipated. This however cannot be construed to mean that the label FAIRTRADE has no value locally as the informant you interviewed conveyed in the documentary. I believe you should still do a well informed documentary on what is happening on the ground. May I invite you to re-open the documentary and
do a follow up on Faitrade flowers with a chance to interview workers, producers, NGOs involved in
Fairtrade as well as trade unions. This way, you can inform debate with factual references. Many thanks and look forward to hearing from you,

Joyce Gema

Principal Consultant